Bogi Bech Jensen útnevndur professari í Bretlandi

02/09/2014
Bogi Bech Jensen, professari á Fróðskaparsetri Føroya, er júst útnevndur Visiting Professor á Newcastle University í Bretlandi.   Bogi er sera aktivur granskari. Hann hevur skrivað út við 70 javnlíkamettar vísindaligar greinar og er ritstjóri á vísindaliga tíðarritinum IEEE Transactions on Industry Applications. Bogi er serliga virkin á altjóðavøllinum, sum eisini sæst í tíðindagreinini hjá Newcastle University, har nevnt verður, at Bogi er ein av heimsins leiðandi serfrøðingum innan sítt øki, skrivar heimasíðan hjá Fróðskaparsetri Føroya.   Bogi vardi doktararitgerðina á Newcastle University á vári 2010, og síðan tá hevur hann havt nakað av samstarvi við Newcastle University. Við at seta Boga sum Visiting Professor ynskir Newcastle University nú at heiðra Boga og formalisera samstarvið.

Hoyringsfreist longd til 19. sept. 2014

02/09/2014
Freistin fyri at lata inn viðmerkingar til umhvørvisárinsmetingina av ætlanini hjá Tórshavnar kommunu at útbyggja havnarlagið er longd tríggjar vikur frá í dag, t.e.fram til 19. sept. 2014.      Í sambandi við, at Tórshavnar kommuna ætlar at fara undir stóra útbygging av havnarlagnum, hevur Tórshavnar havn mett um, hvørji árin ætlaðað útbyggingin kann fáa á náttúru og umhvørvi.   Hendan umhvørvisárinsmeting varð løgd til almenna hoyring fyrst í juli mánað, so myndugleikar, feløg og almenningurin kundu gera viðmerkingar til árinsmetingina.   Freistin at lata inn viðmerkingar til árinsmetingina er nú longd til 19. september 2014.   Í havumhvørvislógini er ásett, at loyvi krevst til verkætlanir á sjónum og fram við strondini, tá munandi ávirkan kann verða á náttúru og umhvørvi. Slíkt loyvi kann bert veitast, um mett er um avleiðingarnar fyri náttúru og umhvørvi, og Umhvørvisstovan skal góðkenna hesar árinsmetingarnar.   Tey, ið hava viðmerkingar til árinsmetingina, skulu senda tær til Umhvørvisstovuna, Traðagøta 38, 160 Argir ella us@us.fo.

Leys Størv
Hugrák
Onki hugrák er tøkt í løtuni.

Gás
Dunna
Fleskjasteik
Ræst
Annað

Skraset Vís úrslit


Ras 2

Lindin

Útvarp

Sjónvarp

Tingvarp





Tekstlýsingar

Sethús og jørð til sølu

Vit hava sethús og hagapartar til sølu. Sí meiri, www.bkv.fo

Billett.fo

Billett.fo ger tað lættari fyri teg og tínir kundar. Sel tínar billettir online við billett.fo. www.billett.fo  

Heimasíður frá Appnet

Manglar tú eina kreativa og brúkaravinarliga heimasíðu. www.appnet.fo

Neyðugt við stjórnarskifti!

Aðalsjtórn Tjóðveldis hevur á fundi í vikuni viðgjørt fleiri viðkomandi mál.   Umframt politisku støðuna í landinum og avleiðingar av førda politikkinum hjá samgonguni, viðgjørdi aðalsjtórnin boð floksins upp á ein framtíðarpolitikk, sum skal tryggja einar Føroyar fyri øll. Semja var um, at grundleggjandi skifti í stjórnarmálum aftan á eitt komandi løgtingsval er alneyðugt.   Somuleiðis var semja um, at Tjóðveldi skuldi arbeiða meira við at gera sítt boð um ein framtíðar fiskivinnupolitikk greiðari fyri almenningin og tey, sum virka í vinnuni.   Aðalstjórnin metir, at tað er av alstórum týdningini, at ein nýggjur fiskivinnurpolitikkur verður stungin út í kortið, so vit ikki halda fram á teirri vandakós, sum sitandi samgonga leiðir okkum í á fiskivinnuøkinum.   Fundurin samtykti at heita á tingmanning floksins at halda á við at fáa fiskivinnupolitikk floksins framdan í verki á tingi saman við teimum flokkum, sum alment hava víst, at teir taka undir við neyðugu broytingunum.   Fleiri mál av týdningi fyri politisku skipan okkara vórðu umrødd, eitt nú politiska handfaringin av málinum um Skálafjarðartunnilin, tiltikna tollmálið, skattanýskipanin hjá sitandi samgongu, sum í framtíðini fer at taka trygdarnetið undan teimum, ið eru veikast fyri í samfelagnum, málið um garnaskipið Anitu og um vitjanina av felagsskapinum Sea Shepheard her á landi í summar - sæð í ljósinum av, at útlendingamál ikki er føroyskt málsøki.   Fundurin umrøddi virksemið hjá flokkinum komandi mánaðirnar. Ætlanin er at fara kring landið og saman við økisfeløgunum skipa fyri politiskum fundum av ymiskum slag.   Petur í Gong aðalstjórnarformaður


Samrøðubólkar hjálpa næmingunum

  Síðsta skúlaár vóru skúlar í landinum, sum settu eina skipan um samrøðubólkar í verk.   Samrøðubólkar er ein skipan, ið hjálpir næmingum, har foreldrini eru farin hvør til sítt. Undir skipaðum leisti skipa lærarar fyri, at børnini sleppa til orðanna um hetta evnið, ið mangan er svárt at tosa um. Lærararnir, ið hava tikið skeið í samrøðubólkum, skipa bólkarnar og taka atlit til ymisk viðurskifti. Eitt nú at næmingarnir er á áleið sama aldri, og at bólkurin ikki verður ov stórur, men uml. 8 børn.   Tað skrivar Jónleif Johannesen, næstformaður í Føroya Lærarafelag, í grein í Skúlablaðnum.   Lærarar og foreldur lata sum heild væl at samrøðubólkunum og siga, at børnini verða minni rastleys og kenna seg tryggari í skúlanum, tá samrøðubólkarnir eru virknir. Eisini eru fleiri, sum meta, at næmingurin hevur lættari við at hugsavna seg um arbeiðsuppgávuna, tá hann so er sloppin at seta orð á fleiri av teimum átrokandi tonkunum, ið hjúnaskilnaðarstøðan vekir.   At næmingar møtast á slíkan hátt og saman við øðrum, ið eru í somu støðu, sleppa at lurta og seta orða á viðurskifti teimum liggur á hjarta, lættir um gerandisdag teirra. Børnini og lærararnir í samrøðubólkunum fáa boð um, at tað, ið tosað verður um í samrøðubólkunum, ikki skal forteljast uttan fyri samrøðubólkin. Hetta gevur næmingunum eina kenslu av tryggleika og møguleika at tosa um svárar støður, skrivar Jónleif Johannesen.   Fleiri AKT- og serlærarar hava tikið skeið innan samskipan av samrøðubólkum og eru fúsir at fara til verka í hesum sambandi. Kortini er eingin beinleiðis játtan sett av til hetta virksemi. Síðsta skúlaár fingu nakrir skúlar tímar frá Mentamálaráðnum at brúka til samrøðubólkar. Hesir tímar vóru tøkir, tí eitt nú AKT-skipanin í fleiri pørtum av landinum ikki er nóg væl skipað, og trivnaðartímar lógu óbrúktir.   Vísir tað seg, at AKT-skipanin og aðrar skipanir við, áhaldandi standa so veikt, at tímar leypa av, er eitt gott hugskot at eggja skúlum at seta samrøðubólkar á stovn. Tað hevur týdning, at lærararnir, sum hava samrøðubólkarnar, hava góðan kunnleika til samrøðubólkaskipanina, so skipanin verður so góð og gevandi sum gjørligt, skrivar næstformaðurin í Lærarafelagnum.   Samrøðubólkarnir eru eitt gott átak, ið gagnar næmingunum í stóran mun. Samrøðubólkarnir geva næmingunum høvi undir tryggum umstøðum, saman við næmingum, ið eru í líknadi støðum sum teir, at tosa um átrokandi spruningar. Hetta ger, at tað, í væl størri mun, aftur er rúm og orka til at samskifta fakliga og sosialt, skrivar Jónleif Johannesen.


Hart í móti hørðum við Íslandi

Nú mugu íslendingar læra seg at halda Hoyvíkssáttmálan, ella má sáttmálin sigast upp!   Hava tit nakrantíð hoyrt stórvegis um trupulleikar við at fáa íslendskar vørur inn á føroyska marknaðin? Hava tit nakrantíð hoyrt stórvegis um trupulleikar við at fáa íslendskar tænastur inn á føroyska marknaðin? Ella hava tit nakrantíð hoyrt stórvegis um trupulleikar at fáa íslendska arbeiðsmegi ella kapital inn á føroyska marknaðin? Allir føroyingar kunnu óivað uttan at blunka svara noktandi upp á omanfyristandandi spurningar. Heilt nógvar íslendskar vørur koma frítt á føroyska marknaðinum, uttan at nakar setur forðingar fyri tí. Íslendskar tænastur og arbeiðsmegi eru á føroyska marknaðinum í hópatali, eisini uttan at nakar setur forðingar fyri tí. Hví? Tí vit hava eina fríhandilsavtalu, kallað Hoyvíkssáttmálin, við Ísland, og vit føroyingar virða yvirornað henda sáttmála.   Men, vendi eg spurninginum við og spyrji, um tit nakrantíð hava hoyrt um trupulleikar hjá føroyskum vørum, tænastum, arbeiðsmegi ella kapitali á Íslendska marknaðinum, er svari óivað ja,ja,ja og aftur ja! Og soleiðis virða íslendingar somu handilsavtalu við Føroyar. Í Íslandi leggja tey, politikarar og embætisfólk, ferð eftir ferð forðingar fyri m.a. møguleikanum hjá føroyskum vørum á íslendska marknaðinum. Nógv kann nevnast. M.a. mjólkaúrdráttir, meir ella minni alt kjøt, og eisini eitt nú lodna.   Aftur ein orrusta   Seinasta dømið er, um eitt føroyskt fiskiskip sum ikki slapp í íslendska havn at fremja tað, sum skip nú einaferð fara í havn at fremja; m.a. taka olju og proviant eins og at landa. Skipið slapp so til endans í havn, men bert tí at tað hevði maskinbrek, og var í eini minni neyðstøðu. Men olju, proviant og landing; nei, ongar veitingar. Hetta hóast at skipið fiskar á júst sama hátt og á sama stað og av somu kvotu, sum eini 10 íslendsk skip gera. Tey í Íslandi krógva seg í løtuni aftanfyri eina íslendska kunngerð. Men mint verður á, at tað altso eru íslendskir politikarar og íslendsk embætisfólk, sum gera íslendsku kunngerðirnar. Í mínum hugaheimi er hetta undir alt lágmark, beinleiðis í stríð við Hoyvíkssáttmálan, og nærum láturligt. Eg veit ikki, um eg skal gráta ella flenna.   Hoyvíkssáttmálin   Hoyvíkssáttmálin varð undirskrivaður hin 31. august 2005, og kom í gildi hin 1. novembur 2006. Líka síðani tá hava føroyingar barst við allar tær forðingar, sum íslendingar á henda og handa hátt hava lagt, fyri at føroyskar vørur, tænastur, arbeiðsmegi og kapitalur ikki skulu megna at fáa fótin fyri seg á íslendska marknaðinum.   Grein 1 og 3 í Hoyvíkssáttmálanum eru annars soljóðandi:   “§ 1 - ENDAMÁL Endamálið við hesum Sáttmála er at fáa í lag eitt búskaparøki, ið fevnir um umveldini Ísland og Føroyar. Á hesum búskaparøki verður, innan innihaldsvídd Sáttmálans, bannað at gera mismun vegna tjóðskap, virkisstað ella vegna vøruuppruna.”   “§ 3 - INNIHALDSVÍDD   Er ikki annað tilskilað, er hesin Sáttmáli virkin fyri:   a) handil við vørum;   b) handil við tænastum;   c) flyting hjá persónum og uppihaldsrætt;   d) flutning av kapitali og íløgur;   e) stovnseturætt;   f) kapping, almennan einkarrætt, almennan stuðul og innkeyp hjá tí almenna;   g) samvinnu á øðrum økjum, sum ásett í Grein 7.”     Teksturin tosar væl greitt fyri seg: eitt búskaparøki, har bannað er at gera mismun.   Hvat eru vit so nú? – Á einum vegamóti!   Tað mugu vera mørk fyri, hvussu nógv vit í Føroyum lata okkum lumpa og verða drigin eftir hárinum á tílíkan hátt. Vit eru á einum vegamóti. Løgmaður, sum umsitur málsøkið, og føroysku umboðini í Hoyvíksnevndini mugu gera íslendingum heilt klokkugreitt, at nú mugu tey læra seg at virða og halda sínar skyldir í sáttmálanum ella má hann setast úr gildi! Vit kunnu snøgt sagt ikki loyva okkum at lata standa til longur og hoyra upp á allar undanførslurnar, sum íslendingar ferð eftir ferð koma við, um hví Hoyvíkssáttmálin ikki verður hildin.   Dómstólur – møguliga sum eitt alternativ   Sum ein triði møguleiki, ber møguliga til at stovnseta ein serdómstól at taka støðu um Hoyvíkssáttmálin, frá støðu til støðu, er brotin. M.a. innari marknaðurin í ES hevur ein tílíkan dómstól, nevndur EF-dómstólurin. Í øllum førum eigur ein tílíkur dómstólur tá at hava heimild til at áleggja tapandi partinum at gjalda sakarmálskostnað og at áleggja bøtur, gjarna stórar bøtur. Tá høvdu londini helst hugsað seg meira um, áðrenn tey ásettu reglur o.a. í stríð við Hoyvíkssáttmálan. Eg havi varhugan av, at mangar av umstríddu reglunum eru ásettar við vilja, hóast vælvitandi at tað fór at verða í stríð við Hoyvíkssáttmálan. Hetta kann kallast “går-den-så-går-den politikkur”. Sum er, inniheldur Hoyvíkssáttmálin, miðskeiðis í grein 5, ávísar reglar sum skulu tryggja javna kapping í nýstovnsetta búskaparøkinum. Hesar reglur vísa til kappingareftirlitini í londunum báðum, og við undirvirðissølu verður víst til WTO og stig at taka smb. GATT 94. Hesir møguleikar eru, eftir míni sannføring, fyrst ov veikir, og síðani ov snævrir og møtumiklir.   Handilssáttmálar   Sjálvur eri eg fyri, at Føroyar hava handilssáttmálar við onnur lond ella tollsamgongur, eisini við Ísland. Eisini meti eg Ísland sum brøðratjóð. Men tað kemur altíð eitt tíðspunkt, har vit sum føroysk tjóð mugu spyrja okkum sjálvi, hvussu langt vit vilja lata onnur trýsta okkum, áðrenn vit siga, at nú er nokk. Viðvíkjandi Hoyvíkssáttmálanum haldi eg, at tann tíðin er komin. Skulu vit áhaldandi hava Hoyvíkssáttmála við Ísland og íslendingar, má kravið, uttan undantak, verða, at tey virða endamálgreinina, grein 1, í sáttmálanum og lata vera við at diskriminera føroyskar vørur og tænastur í Íslandi.   Røtt timing   Mánadagin í komandi viku fara løgmaður, uttanlandsnevndin og útnorðurnevndin á fyriskipaða ferð til Íslands í samband við Útnorðurráðstevnu. Fundur verður eisini helst bæði í Hoyvíksnevndini og í Hoyvíksráðnum. ‘Timingin’ kundi ikki verið betur. Tað skal hervið verða mín almenna áheitan til løgmann og løgtingslimirnar í uttanlandsnevndini og í útnorðurráðnum (sum samstundis eisini er Hoyvíkstingnevndin), um at nýta høvið at taka hesi álvarsviðurskifti upp við íslendingar. Tí eitt er greitt: vit kunnu ikki bara lata standa til sum nú er!   Janus Rein Løgtingsmaður fyri Fólkaflokkin


Annika hevur svarað fyrispurningi hjá Kára

Hetta var ein fyrispurningur eftir Tingskipanini § 52a.   Fyrispurningur um pensjónsviðurskiftini hjá giftum og sambúgvandi pensjón¬istum), settur Anniku Olsen, landsstýriskvinnu í almannamálum (at svara skrivliga eftir TS § 52a) Og Kári P. Højgaard, løgtingsmaður spyr Anniku fylgjandi:   1. Heldur landsstýriskvinnan, tá talan er um pensjón, at tað er rætt, at sambúgvandi skulu hava betri sømdir, enn hjúnafelagar?   2. Ætlar landsstýriskvinnan í hesum samgonguskeiði at fremja neyðuga lógarbroyting, so giftir pensjónistar verða javnstillaðir við sambúgvandi?   Viðmerkingar   Ásannast má, at pensjónsviðurskiftini hjá giftum pensjónistum eru nógv truplari, enn um hesi vóru sambúgvandi.   Nógv hevur verið tosað um, at tað er órættvíst, at fólk, sum velja at liva saman í hjúnalagi, skulu revsast fíggjarliga og fáa eina lægri pensjón enn tey, sum eru sambúgvandi.   Tað er somuleiðis ein samfelagsavbjóðing, tá vit hava eina pensjónsskipan, sum leggur upp til, at pensjónistar kunnu freistast til formliga at skiljast fyri fíggjarliga at fáa alt at hanga saman.   Á Løgtingi, 15. august 2014   Kári P. Højgaard   Svar   1. Heldur landsstýriskvinnan, tá talan er um pensjón, at tað er rætt, at sambúgvandi skulu hava betri sømdir, enn hjúnafelagar?   Eini hjún, sum ikki hava aðra inntøku enn fólkapensjón og samhaldsfasta, hava eina mánaðarliga inntøku eftir skatt á umleið 16.500 kr. (bæði tilsamans). Eitt sambúgvandi par uttan aðra inntøku enn fólkapensjón og samhaldsfasta hava eina mánaðarliga inntøku á 19.700 kr. (viðbót til ávísar pensjónistar íroknað). T.v.s. at sambúgvandi parið hevur eina mánaðarliga inntøku, ið er umleið 3.200 kr. hægri enn gifta parið. Eitt sambúgvandi par og eini hjún hava vanliga sama uppihaldstørv, og tí eri eg samd við spyrjaranum, at tað ikki er rætt og rímiligt, at giftu pensjónistarnir skulu hava eina so mikið lægri inntøku.   Í grannalondum okkara er meginreglan, at gift og sambúgvandi eru javnsett. T.v.s., at gift og sambúgvandi fáa somu upphædd í fólkapensjón, meðan tey, sum búgva einsamøll fáa eina pensjón, sum er hægri.   2. Ætlar landsstýriskvinnan í hesum samgonguskeiði at fremja neyðuga lógarbroyting, so giftir pensjónistar verða javnstillaðir við sambúgvandi?   Tað liggur hjarta mínum nær áhaldandi at betra um korini hjá fólkapensjónistum, og meti eg tí, at tað er neyðugt at viðgera hendan spurningin av nýggjum soleiðis, at giftir pensjónistar fáa somu sømdir sum sambúgvandi fólkapensjónistar. Ein broyting í pensjónslógini, sum hevur við sær, at giftir pensjónistar fáa somu pensjónsupphædd sum sambúgvandi pensjónistar, kostar landskassanum leysliga mett uml. 55-65 mió. kr. um árið.   Við verandi fíggjarkørmum havi eg ikki møguleika við stuttum skotbrái at gera broytingar av hesum slag.   Neyðugt er, at taka spurningin um hjúnastøðu upp í einum breiðari høpi, tí eisini á øðrum økjum innan føroysku almannalóggávuna er spurningurin viðkomandi.   Almannamálaráðið 26. august 2014   Annika Olsen   landsstýriskvinna


Fullveldisvongurin í Skotlandi vinnur framá

16 dagar undan fólkaatkvøðuni um fullveldi ella um landið skal verða verandi partur av Bretlandi, vinnur fullveldisvongurin í Skotlandi framá.   Tað vísir nýggjasta meiningakanningin, sum fyritøkan YouGov hevur gjørt og sum varð almannakunngjørd í gjár.   Sambært AFP-tíðindastovuni taka 47% av teimum, ið hava tikið støðu fyri ella ímóti fullveldi, undir við, at Skot­land verður sjálvstøðugt ríki.   53% eru ímóti.   Kanningin samsvarar við aðrar meiningakanningar, ið vórðu almannakunngjørdar fríggjadagin.   Í eini kanning, sum YouGov gjørdi miðskeiðis í august, var sambandsvongurin 14% frammanfyri fullveldisvongin. Sostatt er munurin tódnaður munandi í seinastuni og er nú bert 6 %.   Fólkaatkvøðan verður 18. september.


Tá Kaj Leo ringdi til Sigmund fekk Næraberg hjálp

Kaj Leo Johannesen, løgmaður, ringdi til íslendska forsætisráðharran, Sig­mund Davíð Gunn­laugs­son (myndin), til tess at fáa loyst málið um Næraberg, eftir at íslendsku myndugleikarnir undan vikuskiftinum høvdu noktað honum vatn og proviant, tí hann hevði verið á makrelveiðu í Grønlandi.   Hetta upplýsti løgmaður í samrøðu við íslendska ríkisútvarpið í kvøld. Hann segði, at hann hevði sligið upp á tráðin til Sigmundar at fáa hann at gera sína ávirkan galdandi til tess at fáa loyst íkomnu fløkjuna. Eftir telefonsamrøðuna fekk Næra­berg alla ta tænastu, hann hevði brúk fyri.   Næraberg fór úr Reykjavík aftur um seks-tíðina í gjárkvøldið, og sum skilst er hann farin aftur til Eysturgrønlands at royna.


Vitja Depil.fo
SMS Kapping
row6_18

Ongin vinningur skrásettur í løtuni




Onnur tíðindi

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
Sí fleiri

Vinnan

1 2 3 4 5 6 7
Sí fleiri

Politikkur

1 2 3 4 5 6 7
Sí fleiri